Staat van het mkb 2024: Arbeidsproductiviteit mkb blijft achter door gebrek aan innovatie

#Mkb #Nieuws

Afgelopen woensdag heeft het Nederlands Comité voor Ondernemerschap het jaarbericht ‘Staat van het mkb 2024 – Perspectief op productiviteit’ gepresenteerd. Hieruit blijkt dat de groei van de arbeidsproductiviteit in het mkb achterblijft door de krappe arbeidsmarkt en gebrek aan innovatie. De urgentie is nu groter dan ooit. De in september 2024 door het kabinet aangekondigde productiviteitsagenda kan worden benut om te komen tot concrete maatregelen, met specifieke aandacht voor het mkb.

De arbeidsproductiviteit in het Nederlandse midden- en kleinbedrijf (mkb) stagneert: sinds 2014 steeg de productiviteit jaarlijks slechts met 3%, terwijl 2023 zelfs een daling van 7% zag binnen het middenbedrijf ten opzichte van vorig jaar. Deze terugval wordt mede veroorzaakt door de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt, wat het voor mkb-bedrijven steeds moeilijker maakt om voldoende en goed opgeleid personeel te vinden.

Hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen (CBS) wijst op beperkte mogelijkheden om het arbeidsaanbod uit te breiden, terwijl Erik Stam kritiek levert op het tekort aan durfkapitaal en lage investeringen in kennisinstellingen. Binnen het mkb groeit het verschil in productiviteit tussen koplopers en het bredere peloton, wat de behoefte aan nauwere samenwerking met kennisinstellingen en onderwijs verder benadrukt.

Publiek-private samenwerkingen (pps’en) spelen een grote rol bij het stimuleren en aanjagen van innovaties van bedrijven in de regio zo creëren ze bijvoorbeeld innovatiewerkplaatsen die fungeren als broedplaatsen voor innovatie van producten, processen en diensten. Door innovatie kan de productiviteit in een krappe arbeidsmarkt verbeteren. Uit een verkennend onderzoek van Birch in samenwerking met Katapult blijkt dat pps'en bedrijven concrete voordelen kunnen opleveren – van razendsnelle innovatie tot betere skills bij medewerkers – waarmee ze hun productiviteit een stevige impuls kunnen geven. 

Het Nationaal Comité heeft een aantal programmalijnen geformuleerd:
1. Toegang tot financiering
2. Toegang tot talent
3. Faciliteren van mkb
4. Productiviteitsoffensief mkb

Met name voor programmalijn 2 en 4 liggen voor pps’en een taak om hier nog verder mee aan de slag te gaan. Voor toegang tot talent is een doorbraak nodig die er beter voor zorgt dat het mkb kan beschikken over voldoende en gekwalificeerd personeel. Een nog betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt is hierbij nodig. Bewezen interventies zoals de MKB-routes in het hbo kunnen hier een rol in spelen. Werkend leren vergoot de productiviteit van mkb-bedrijven omdat zij minder tijd en middelen hoeven te investeren in training en inwerkprocessen van medewerkers. Bovendien zorgt de praktijkgerichtheid van werkend leren routes ervoor dat de actuele kennis gelijk in de werkomgeving kan worden toegepast. Ook bij programmalijn 4 kunnen pps’en een taak vervullen om door middel van digitalisering en inzet van technologie het mkb helpen om productiever te worden.

Vanuit het Opschalingsplan pps van het Nationaal Groeifonds zal er de komende jaren nog meer impact in de regio worden gemaakt en leveren pps’en een grote bijdrage aan het verhogen van de arbeidsproductiviteit van het mkb. Met deze regeling wordt een impuls gegeven aan het opleiden van jongeren met de juiste skills voor de vraag van de regionale arbeidsmarkt, het door om- en bijscholing blijvend inzetbaar houden van medewerkers van het regionale bedrijfsleven en het versterken van de innovatiekracht van het mkb.