TechWise Twente

In Hengelo vind je TechWise Twente, een pps die zich inzet om mbo-opleidingen op het gebied van HTSM te ontwikkelen waar bedrijven om vragen. TechWise Twente is gehuisvest in de Gieterij, een bijzondere locatie van ROC van Twente. De pps is een coöperatie van drie vakscholen (SMEOT, REMO & STODT), de ROC van Twente en vier regionale ondernemersverenigingen. De pps werd in 2013 opgericht vanuit de behoefte van het bedrijfsleven om wat de technische opleidingen bieden beter te laten aansluiten op wat het bedrijfsleven nodig heeft. Inmiddels is de pps uitgegroeid tot een duurzame aanjager voor onderwijsontwikkeling die het bedrijfsleven en het onderwijs met elkaar verbindt. Daaruit zijn meerdere hybride leeromgevingen ontstaan.
Hoe is deze pps verduurzaamd?
We spreken Ronald de Witte die twee jaar geleden de rol van trekker van de pps op zich nam. Daarvoor was hij altijd actief in het bedrijfsleven in de sectoren kunststof en machinebouw. Vóór de oprichting van de pps TechWise bestond er al een overlegstructuur in de vorm van het Opleidings- en Kenniscentrum (OKC) Metaal, Elektro & Kunststof (MEK), één van de vijf speerpuntbranches van het Technocentrum Twente, het samenwerkingsverband onderwijs-arbeidsmarkt indertijd. Al sinds 1998 zijn de bedrijven en onderwijs op het gebied van HTSM met elkaar in gesprek. Er was dus al een netwerk en een ecosysteem.
De RIF-subsidie in 2014 heeft de samenwerking versneld. De coöperatie zette de subsidie in voor:
- Een grotere instroom van mbo-studenten in het techniekonderwijs;
- Betere en meer faciliteiten voor studenten om praktijkervaring mee op te doen. Hiervoor is specifiek lesmateriaal ontwikkeld in zowel de basis- als op het gevorderde kennisniveau;
- Innovaties in het onderwijs: er zijn nieuwe niveau-4 opleidingen gestart voor mechatronica, precisietechniek, constructie- en plaattechnoloog en vormenmaker;
- Een loket waar werkgevers voor hun technische onderwijsvragen terecht kunnen.
- In 2020 is een opschalingsaanvraag voor het RIF gedaan en vanaf dat moment wordt tevens gewerkt aan de ontwikkeling van:
- Hybride leeromgevingen (skillslabs);
- Innovatieve en modulaire onderwijsmodules gericht op: ICT-vaardigheden in techniek- en productieprocessen, ondernemende vaardigheden en gedrag, leven lang ontwikkelen en maatwerk voor niveau 2 studenten;
- Professionalisering van docenten, instructeurs en praktijkopleiders;
- Doorlopende leerlijn vmbo-mbo-hbo.
Volgorde van de bouwblokken
Alle 8 bouwblokken zijn in meer of mindere mate herkenbaar in TechWise Twente. Als je de ontwikkelingsgeschiedenis van de pps duidt met behulp van de belangrijkste bouwblokken, zou je kunnen stellen dat het bouwblok netwerk-ecosysteem het fundament vormt. Hierop is het bouwblok 'Onderwijsinhoud' gestapeld en vervolgens het bouwblok 'Onderwijsvorm' (skillslabs) aan toegevoegd. Het bouwblok 'Onderwijsvorm' is dan weer de basis voor het bouwblok 'LLO' waarbij de skillslabs worden ingezet voor de scholing van medewerkers.
Van project naar een zichzelf versterkend proces
We zien een verduurzaamde pps als een samenwerkingsverband waarin vanuit een ambitie, vaak via een RIF-project, een proces ontstaat dat gericht wordt onderhouden. In dit proces werken drie factoren op elkaar in en versterken elkaar: basiscommitment, gedeelde motivatie en capaciteit voor gezamenlijke actie. Dit zijn dan ook de drie aangrijpingspunten voor de pps-directeur om de verduurzaming in gang te zetten.
Basiscommitment: TechWise Twente draagt uit dat alles wat wordt ontwikkeld, breed beschikbaar is en niet alleen wordt ingezet voor bedrijven. "We doen niet aan licenties voor bedrijfsvakscholen, anders wordt het zo complex. Daarom is het overleg binnen onderwijspartijen zo belangrijk. Zo zorg je ervoor dat je elkaar iets gunt en elkaar niet beconcurreert." Ronald noemt zichzelf 'de smeerolie tussen organisaties'. Of studenten TechWise Twente kennen, maakt hem niet uit: “Als die student maar de juiste opleiding kan vinden.” Ronald onderhoudt ook de structurele contacten met managers onderwijs binnen onder andere ROC van Twente, om docentencapaciteit vrij te krijgen. Een sterk netwerk is essentieel. “Ik ga elke maand bij elke directie langs en dan heb ik gesprekken over wat er speelt. Juist dat schakelen is belangrijk om te zorgen voor een goede samenwerking tussen de onderwijspartners.”
Ronald benoemt dat het belangrijk is om je als pps zoveel mogelijk te profileren los van ROC van Twente. “Als ROC van Twente naar buiten treedt, moet het uitstralen dat alle opleidingsrichtingen haar even lief zijn. Anders dan ROC van Twente hebben we als TechWise meer ruimte om techniek te promoten en kunnen we er misschien wel meer wervingsactiviteiten onder hangen.” Ronald benoemt ook dat docenten in het mbo ten opzichte van hun collega's in het hbo minder gewend zijn om speciale projecten op te pakken.
Volgens Ronald is het essentieel dat ondernemers in de koers van TechWise Twente meer stem hebben dan het onderwijs. Zodoende hebben de ondernemersverenigingen binnen het bestuur meer stemmen dan de onderwijspartijen.
Gedeelde motivatie: Om alle partijen gemotiveerd te houden is het belangrijk om te sturen op resultaat. In de coöperatie worden de bedrijven vertegenwoordigd door hun bedrijfsverenigingen. Samen met het onderwijs worden de resultaten geformuleerd. "Binnenkort organiseer ik een heidag. Dan onderzoeken we welke sociaal maatschappelijke trends er spelen, bijvoorbeeld of we veranderingen zien in de relatie tussen werkgever en werknemer. En we inventariseren nieuwe technische ontwikkelingen, wat die mogelijk voor het technisch onderwijs betekenen en welke rol TechWise Twente dan dient te vervullen.
Capaciteit voor gezamenlijke actie: TechWise Twente is een kleine organisatie als het om capaciteit gaat, maar weet zich wel gesteund door een brede coöperatieve vereniging. Alle kosten voor het onderwijs liggen bij ROC van Twente. Het bedrijfsleven dat vooral uit mkb-bedrijven bestaat, en de bedrijfsvakscholen dragen alleen ‘in kind’ bij. De subsidie wordt ingezet voor de projectleiding, communicatie en de representatie. Het grootste deel wordt steeds aangewend om te investeren in nieuw technisch onderwijs door de onderwijspartners.
Toekomst
De komende jaren wil TechWise Twente zich naast de instroom via vmbo vooral richten op de instroom vanuit havo (of vwo). Daarbij dienen we de afstroom van het hbo niet te vergeten. Veel havisten stranden in het eerste jaar van het hbo, corona was daar bijvoorbeeld een oorzaak van. We kijken nu of we daar beter zicht op kunnen krijgen en of we deze uitstromers een juiste technische opleiding in het mbo kunnen bieden. Daarnaast proberen we zij-instromers te interesseren voor de techniek. Deze inspanning zal vooral geleverd worden door de vakscholen en het LLO-programma.
Belangrijkste lessen voor collega projectleiders
Ronald benoemt dat het belangrijk is dat de pps niet alleen bestaat omdat er subsidie is. Er moet echt een behoefte zijn om met elkaar samen te werken. Bij TechWise Twente zijn de partijen al sinds '98 met elkaar in gesprek, dus men kent elkaar en er is een lange geschiedenis. Dat helpt. "We zoeken elkaar op. We willen elkaar niet beconcurreren, maar beter samenwerken.”
Ronald ziet voor zijn eigen pps en zijn rol daarbinnen de volgende cultuurinterventies als het meest effectief:
- Een aansprekend doel vaststellen. De urgentie is wel duidelijk, maar wat zijn de juiste stappen om daar te komen?
- We dienen de individuele student meer centraal te stellen bij zijn persoonlijke ambities.
- Out-of-the-box denken stimuleren. Met de teruglopende aantallen studenten kan de huidige bekostiging niet meer uit. De inrichting van de opleidingsorganisaties dient hierop te worden aangepast. Opleidingsinstituten die meer commercieel gericht zijn zullen hier snel op kunnen reageren, de grootste uitdaging ligt bij ROC van Twente zelf.